Jest to organizacja przestrzeni gminy, miasta, powiatu czy województwa, czyli określanie tego, co, gdzie i jak można budować oraz jak ma wyglądać otoczenie: tereny mieszkaniowe, usługowe, przemysłowe, drogi, parki itp.
W Polsce gospodarka przestrzenna odbywa się na podstawie:
- ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
- przepisów budowlanych
- decyzji administracyjnych
Kluczowe narzędzia planowania przestrzennego
- Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (SUiKZP)
- jest to dokument ogólny dla całej gminy,
- określa kierunki rozwoju (np. gdzie osiedla, gdzie mogą powstać parki),
- nie ma mocy prawnej dla mieszkańców, ale wiąże urząd podczas procesu planowania.
- Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP)
- jest to akt prawa miejscowego,
- mówi dokładnie co można zbudować na danym terenie: budynki mieszkalne, usługowe, drogi itp.
- określa np. wysokość zabudowy, powierzchnię biologicznie czynną, parkingi.
- Decyzja o warunkach zabudowy (WZ)
- jest wydawana dla terenów bez planu miejscowego,
- ustala warunki dla danej inwestycji na podstawie tzw. dobrego sąsiedztwa.
- Decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego (ICP)
- dotyczy inwestycji ważnych dla społeczności (np. szkoły, drogi, sieci energetyczne),
- jest wydawana niezależnie od MPZP.
- Pozwolenie na budowę
- jest wymagane przed rozpoczęciem budowy (oprócz prostych obiektów),
- wydaje je starosta lub prezydent miasta,
- musi być zgodne z MPZP lub WZ.
Procedura planowania przestrzennego krok po kroku
Sporządzanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
- Podjęcie uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu – przez radę gminy/miasta.
- Ogłoszenie w prasie i BIP – informacja o rozpoczęciu procedury.
- Zbieranie wniosków od mieszkańców i instytucji – każdy może zgłosić pomysły.
- Przygotowanie projektu planu – przez urbanistów i urząd.
- Uzyskiwanie opinii i uzgodnień – od instytucji (np. ochrony środowiska).
- Wyłożenie projektu planu do publicznego wglądu – min. 21 dni.
- Organizacja publicznej debaty (dyskusji publicznej) – mieszkańcy mogą zadawać pytania i zgłaszać uwagi.
- Składanie uwag – w ciągu 14 dni od zakończenia wyłożenia.
- Rozpatrzenie uwag przez wójta/burmistrza/prezydenta.
- Przyjęcie planu uchwałą rady gminy/miasta.
Co mogą zrobić mieszkańcy?
- składać wnioski na początku procedury,
- zgłaszać uwagi po wyłożeniu projektu,
- brać udział w publicznych dyskusjach,
- śledzić informacje w BIP i na tablicach ogłoszeń.
Decyzja o warunkach zabudowy (WZ) – procedura
- Złożenie wniosku o wydanie WZ do gminy.
- Uzgodnienia z instytucjami (ochrona środowiska, konserwator zabytków itd.).
- Sprawdzenie tzw. zasady dobrego sąsiedztwa.
- Sporządzenie projektu decyzji.
- Możliwość zgłoszenia uwag przez strony postępowania.
- Wydanie decyzji.
Udział mieszkańców jest w tym przypadku ograniczony tylko do stron postępowania (np. właściciele sąsiednich działek).
Decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego (ICP)
Procedura podobna do WZ, ale może dotyczyć działek należących do prywatnych właścicieli i jest w interesie publicznym. Właściciele nieruchomości są stronami postępowania i mogą składać uwagi.
Pozwolenie na budowę – procedura
- Złożenie projektu budowlanego i wniosku o pozwolenie.
- Uzgodnienia z instytucjami.
- Rozpatrzenie przez urząd.
- Wydanie pozwolenia.
Udział mieszkańców, podobnie jak w WZ, jest w tym przypadku ograniczony tylko do stron postępowania (w tym przypadku są to sąsiedzi).
Jak mieszkańcy mogą mieć realny wpływ w kwestii zagospodarowania przestrzeni?
- aktywnie śledzić ogłoszenia w BIP, urzędzie i prasie,
- brać udział w konsultacjach planów miejscowych
- zgłaszać wnioski i uwagi do planów,
- uczestniczyć w publicznych dyskusjach,
- zgłaszać petycje lub wnioski o sporządzenie planu,
- zakładać inicjatywy lokalne lub grupy dialogu przestrzennego.
Podsumowanie
| Narzędzie | Gdzie obowiązuje? | Wpływ mieszkańców |
| Studium (SUiKZP) | cała gmina | wnioski i uwagi |
| Miejscowy plan zagosp. (MPZP) | wybrany teren | wnioski, uwagi, dyskusje |
| Decyzja o warunkach zabudowy (WZ) | brak MPZP | strony postępowania |
| Decyzja o celu publicznym (ICP) | inwestycje publiczne | strony postępowania |
| Pozwolenie na budowę | każda budowa | strony postępowania |
